مینو صابری


گپ نوروزی با «وفا» خواننده‌ی پاپ
«پسته و شیرینی خوردن یواشکی»

عباس وفایی؛ مشهور به «وفا» از جمله خوانندگان پاپ دهه‌ی پنجاه بود که بین جوانان آن زمان از محبوبیت خاصی برخوردار بود. او بعد از پیروزی انقلاب مانند شمار زیادی از هنرمندان؛ ممنوع‌الصدا و ممنوع‌التصویر شد. وفا در ایران ماند و در همه‌ی این سال‌ها در مراسم و جشن‌های خصوصی برنامه اجرا کرد. قبلآ با «وفا» گفت‌وگوی مفصلی داشته‌ام؛ اما این یک گپ خودمانی نوروزی است!



معرفی گروه موسیقی دولت‌محمد آزادی و نگاهی به موسیقی ترکمن
«جُوق‌جُوق و ذکر خنجر؛ در موسیقی ترکمن»

ذکر خنجر یکی از آئین‌های قدیمی ترکمن است که پیش از ظهور دین اسلام، توسط «شامان»ها یا «شَمن»ها اجرا می‌شده است. به‌این صورت که چند نفر؛ که حتما باید تعدادشان فرد باشد و از پنج نفر هم بیشتر باشند؛ حلقه‌ای را درست می‌کنند، شمن دوتار می‌زند و اشعار حماسی یا عرفانی می‌خواند و کلماتی هم توسط گروهی که حلقه زده‌اند به‌صورت ریتمیک خوانده می‌شود.



گفت‌وگو با پوران فرخ‌زاد؛ ایران‌شناس؛ در باره‌ی جشن چهارشنبه‌سوری
«ایرانیان کهن؛ آتش پریستار بوده‌اند»

رسومی که ما در چهارشنبه‌سوری برگزار می‌کنیم با آن‌چه که از ابتدا بوده مغایر است. برای مثال از روی آتش پریدن و گفتن «زردی من از تو؛ سرخی تو از من»؛ از دیدگاه زرتشتیان توهین به آتش محسوب می‌شود. در حالی که امروزه گفتن این جمله بسیار رایج است! در واقع عقاید و نظریه‌های پژوهش‌گران و کسانی که با جشن‌های ایرانی به‌خوبی آشنایی دارند در باب «چهارشنبه‌سوری» متفاوت است. در این زمینه با پوران فرخ‌زاد گفت‌وگو کرده‌ام.



دیدگاه‌های سپهر سلیمی؛ دبیر انجمن حمایت از حیوانات اصفهان پیرامون ماهی قرمز هفت‌سین
«ماهی قرمز، قابل حذف شدن نیست»

هفته‌ی گذشته برنامه‌ی «بودن یا نبودن ماهی قرمز بر سر سفره هفت سین» از زمانه پخش شد که در آن، «شاهین سپنتا، به عنوان نماینده‌ی موافقین «بودن ماهی قرمز» و نیز دو تن از مخالفین، دیدگاه‌ها‌ی‌شان را بیان کردند. بعد از پخش این برنامه؛ سپهر سلیمی، دبیر انجمن حمایت از حیوانات اصفهان طی تماسی از زمانه خواست تا با توجه به اختلاف نظرهای موجود، دیدگاه‌های خودش را از همین تریبون اعلام کند.



معرفی گروه موسیقی ملانفس؛ و گفت وگو با دو هنرمند
«نی‌نواز تحت تاثیر صدای‌ام بی‌هوش شد»

نهمین برنامه‌ی موسیقی مقامی ترکمن اختصاص دارد به معرفی هنرمندان گروه موسیقی «ملانفس» که طی این مدت با هنرنمایی‌های‌آن‌ها آشنا شدیم. در برنامه‌های گذشته، صدای تعدادی از این هنرمندان را شنیدیم که یا در باره‌ی موضوعات برنامه‌ها صحبت می‌کردند و یا در باره‌ی هنرشان حرف می‌زدند. در این برنامه علاوه بر معرفی تعدادی از هنرمندان گروه موسیقی «ملانفس» با دو تن از هنرمندان این گروه هم گفت‌وگو کرده‌ام.



گفت و گو با دکتر جاوید آل‌داوود، دکتر شاهین سپنتا و دکتر هومن ملوک‌پور؛ پیرامون ماهی قرمز سفره‌ی هفت‌سین
«بودن یا نبودن ماهی قرمز بر سر سفره‌ی هفت‌سین»

مینو صابری: چند سالی است که در چنین ایامی، بحث خریدن یا نخریدن ماهی قرمز برای سفره‌ی هفت‌سین نوروز از سوی دو گروه مطرح می‌شود. به همین بهانه با سه تن از دام‌پزشکان ایرانی، یک موافق و دو مخالف در باره‌ی این مقوله گفت‌وگو کرده‌ام. دکتر شاهین سپنتا به عنوان موافق این موضوع و دکتر جاوید آل‌داوود و هم‌چنین دکتر هومن ملوک‌پور به عنوان مخالفین این مقوله در این برنامه صحبت می‌کنند.



انواع نی ترکمن؛ گفت‌وگو با نی‌نوازان ترکمن
«از چراندن گوسفند و سر جالیز تا جشنواره‌ها»

معمولا صحبت از «نی» که می‌شود در ذهن شنونده «نی هفت‌بند» را تداعی می‌کند. اما ترکمن‌ها علاوه بر نی هفت‌بند، نی‌های دیگری نیز دارند. «نی هفت‌بند» در میان قوم ترکمن از قداست خاصی برخوردار است که از آن در مراسم مختلف استفاده می‌شود؛ مانند جشن‌ها، عزاداری و هم‌چنین موسیقی‌درمانی که قبلا به مقوله‌ی موسیقی‌درمانی پرداخته بودیم. نوع دیگر از انواع نی ترکمن‌ها «غوشا دیللی تویدوک» است.



گفت‌وگو با فروغ امامی، موسس دومین پناه‌گاه حیوانات بی‌پناه در ایران
«ما خواهان قانون حمایت از حیوانات هستیم»

کانون وفا در ۳۶کیلومتری شهر مشهد، در روستایی نزدیک به آرام‌گاه فردوسی پذیرای حیواناتی است که یا جان‌شان در معرض خطر است و یا به نوعی آسیب دیده‌اند. مساحت این کانون ۱۰۰۰ متر مربع است که فعلآ ۱۸ لانه در آن ساخته شده است. زمین این پناه‌گاه را خانم و آقای «عرفانی» به صورت موقت در اختیار خانم امامی قرار داده‌اند. به بهانه‌ی تاسیس دومین پناه‌گاه حیوانات، با خانم فروغ امامی گفت‌وگوی تلفنی داشتم.



گفت‌وگو با سولماز تِکه؛ نوازنده و خواننده‌ی ترکمن
سولماز؛ اولین زن سرپرست گروه موسیقی ترکمن

«سولماز تکه» از جمله زنانی است که در سال‌های اخیر در جشن‌واره‌ها خوش درخشیده است. او هم دوتار می‌نوازد و هم به همراه اعضا گروه «دولت محمد آزادی» آواز می‌خواند. اخیرا سولماز در جشن‌واره‌ای سرپرستی یک گروه موسیقی را بر عهده گرفت که این اتفاق برای اولین بار است که برای زن ترکمن ایرانی می‌افتد. از سولماز خواستم در باره‌ی این جشن‌واره و هم‌چنین درباره‌ی نقش زنان امروز ترکمن در موسیقی ترکمن صحبت کند.



گفت‌وگو با مهندس محمد درویش؛ پیرامون تجمع در استان گلستان به منظور اعتراض به احداث جاده در پارک ملی گلستان
«با حامیان محیط زیست امنیتی برخورد نکنید»

پنج‌شنبه گذشته جمعی از فعالان و حامیان محیط زیست از تهران عازم استان گلستان شدند تا با تجمع مقابل استانداری استان گلستان، اعتراض‌شان را نسبت به جاده‌ای که قرار است در قلب پارک ملی گلستان احداث شود نشان دهند؛ اما در ابتدا با برخورد تند مسئولین روبرو شدند. در این زمینه با مهندس محمد درویش؛ عضو هیئت علمی موسسه‌ی تحقیقات و مراتع کشور که در این تجمع حضور داشته گفت‌وگو کرده‌ام.



گفت‌وگو با «بابایی» مدیر روابط عمومی موسسه‌ی رازی، و «خسرو رجبی‌زاده» متخصص خزندگان؛ پیرامون سوزاندن مارها
«سرنوشت تلخ مارهای رازی»

چند روز قبل مطلبی خواندم به نقل از آقای «خسرو رجبی‌زاده» مبنی بر این‌که «موسسه‌ی سرم‌سازی رازی» مارهایی را که توسط مارگیران از مناطق مختلف صید و به موسسه تحویل داده می‌شود را بعد از سَم‌گیری؛ زنده درون کوره انداخته و می‌سوزانند. پاسخ‌ سؤالاتم از آقای «بابایی» مدیر روابط عمومی کوتاه بود و ضد و نقیض. سپس با خسرو رجبی‌زاده متخصص خزندگان، در این‌باره گفت‌وگویی داشتم.



گفت‌وگو با ایل محمد قورچایی؛ نظرلی خوجملی و مجید تکه درباره موسیقی درمانی ترکمن
«ترکمن‌ها به موسیقی‌درمانی اعتقاد دارند»

در قرن هجدهم یکی از استادان برجسته‌ی ترکمن به نام «کِل‌بخشی» زمانی که جوان بوده از او درخواست می‌شود بر سر بالین بیماری برود تا بالای سر او دوتار بنوازد و بخواند. وقتی کل‌بخشی به خانه‌ی بیمار می‌رود با دختر جوان و زیبایی روبرو می‌شود که در بستر بیماری است و همان موقع آهنگی را خلق می‌کند که بعدها اسم‌اش را «قرمزی» می‌گذارد. قرمزی، یکی از مقام‌های موسیقی ترکمن است.



گفت‌وگو با مهندس مجتبی کنعانی، عضو ائتلاف ملی حامیان میراث اصفهان
یا توقف مترو، یا نابودی سی و سه‌پل!

چند سالی است که پروژه‌ی مترو اصفهان از سوی علاقه‌مندان به میراث فرهنگی حرکتی در جهت تخریب آثار تاریخی عنوان شده است. این گروه معتقدند که ادامه‌ی ساخت مترو صدمات جبران‌ناپذیری را به برخی از نقاط تاریخی اصفهان وارد می‌کند، از جمله سی‌وسه‌پل. این روزها قرار است تصمیمات قطعی در مورد پروژه مترو اصفهان گرفته شود. با مهندس «مجتبی کنعانی» عضو ائتلاف ملی حامیان میراث اصفهان در این‌باره گفت‌وگو کرده‌ام.



گزارشی از لآله‌خوانی در موسیقی ترکمن
لآله؛ ناله‌ی دل‌خراش دختر ترکمن

زنان ترکمن ترانه‌هایی دارند که سینه‌به‌سینه گشته و هنوز هم گاه به صورت گروهی و گاه تک‌خوانی اجرا می‌شود. از آن جمله می‌توان به «لالایی»ها و «لآله‌خوانی» اشاره کرد که ما در این برنامه با لآله‌خوانی آشنا می‌شویم. لآله، ناله‌ی دل‌خراشی است که از گلوی دختران به‌غربت‌رفته‌ی ترکمن بلند می‌شده است. در همین زمینه با استاد «حالت سعادتی» گفتگو داشتم.



گفت‌و‌گو با فرح شریعت، موسس بنیاد «ای‌ال‌اس» در هلند
بیماری‌ای که ماهیچه‌ها را از کار می‌اندازد

فرح شریعت، شیرزن ایرانی که بیش از ۲۵ سال است ساکن هلند است. وی به‌تازه‌گی بنیادی تاسیس کرده است که هدف‌اش کمک به هم‌وطنان‌اش در ایران است، هم‌وطنانی که مبتلا به بیماری «ای‌ال‌اس» هستند. فرح شریعت با وجود مشکلات زیادی که به‌دلیل مبتلاشدن همسرش به بیماری ای‌ال‌اس دارد به این فکر افتاده‌ است تا بیماران ساکن ایران را یاری دهد. در زمینه‌ی اهداف این نهاد با خانم فرح شریعت گفت‌وگو داشتم.



زنبورک؛ گفت وگو با سولماز تِکه؛ زنبورک نواز
«دختران ترکمن بوسیله‌ی زنبورک با هم حرف می‌زدند»

زنبورک را معمولا زنان و دختران ترکمن می‌نوازند. می‌گویند در گذشته آنقدر زنبورک برای زنان و دختران ترکمن عزیز بوده که در هر مراسم عروسی و یا اعیاد مذهبی‌ای که شرکت می‌کردند حتما زنبورک را با خودشان می‌بردند. پیش‌ترها زنان و دختران ترکمن توسط زنبورک با یکدیگر حرف می‌زدند. با «سولماز تِکه» یکی از بهترین زنبورک‌نوازان ترکمن که در شهر گنبد ساکن است گفت‌وگو کرده‌ام.



گفت‌وگو با دکتر محمدعلی دادخواه درباره‌ی جشن سده
جشن سده؛ جشن کشف آتش

ایرانیان کهن، همه‌ساله شام‌گاه دهم بهمن‌ماه را جشن می‌گرفتند و به آن جشن سده می‌گفتند. واژه‌ی سده یعنی منسوب به «۱۰۰». جشن سده یکی از جشن‌های اصلی ایرانیان است که آداب و رسوم خاص خودش را دارد. برای این‌که با این جشن بیش‌تر آشنا شویم با دکتر محمدعلی دادخواه گفت‌وگو کرده‌ام. از دکتر دادخواه کتاب‌هایی در زمینه‌ی جشن‌های ایرانیان به چاپ رسیده است.



گفت‌وگو با حاج محمد ایری و مجید تِکه، در نگاهی به موسیقی مقامی ترکمن
«این نی مانند انسان حرف می‌زند»

«نی زبان‌دار کوچک»؛ نی کوتاهی است که در گذشته‌های دور ترکمن‌ها از آن، به دلیل بُرد زیادی که صدای آن دارد برای پیغام دادن استفاده می‌کردند. مثلا توسط این نی از این روستا به آن روستا خبر می‌دادند که فلان شخص از دنیا رفت. یا فلان روز عروسی داریم. اما سال‌هاست که کسی قادر نیست، نی زبان‌دار کوچک را به مهارت اساتید گذشته بنوازد.



گفت‌وگو با سپهر سلیمی و ژاله فتوره‌چی
«نشان خروس سپید» برای بانوی حامی حیوانات

امسال جایزه‌ی «نشان خروس سپید» به یک بانوی حامی حیوانات تعلق گرفت. «نشان خروس سپید» جایزه‌ای‌است که هر ساله از سوی «انجمن حمایت از حیوانات اصفهان» به کوشاترین فرد یا گروهی که در جهت حمایت از حیوانات و حفظ دخائر ژنتیکی تلاش کرده باشد اهدا می‌شود. به همین بهانه با «سپهر سلیمی» دبیر انجمن حمایت از حیوانات اصفهان و نیز برنده‌ی این جایزه؛ خانم «ژاله فتوره‌چی» گفت‌وگو کرده‌ام.



گفت‌وگو با مجید تِکه، بخشی ترکمن، در نگاهی به موسیقی مقامی ترکمن
«موسیقی ترکمن تصویری است»

اهالی موسیقی ترکمن معتقدند مجید تکه، تحول زیادی به لحاظ فن و تکنیک نوازندگی در موسیقی ترکمن ایجاد کرده است. او بیش از چهل سال است که دوتار می‌نوازد و در سال ۱۳۵۲ گروه موسیقی‌ای به نام «دولت محمد آزادی» را تشکیل داد که در جشن‌واره‌های مختلف شرکت نموده و مقام‌های بسیاری کسب کرده است. با مجید تکه گفت‌گویی در بررسی موسیقی ترکمن و ابعاد آن داشتم.