زنان

تحکیم یا تزلزل؟

پانته‌آ بهرامی: لایحه حمایت از خانواده، پیشنهاد قوه‌ی قضاییه‌ی ایران بود که پس از تصویت در تیرماه سال ۱۳۸۶ در هیئت دولت، به مجلس فرستاده شد و قرار است مورد بررسی مجلس قرار گیرد. این لایحه، دارای چند ماده است که زنان طیف‌های مختلف اصولگرا، اصلاح‌طلب و سکولار را در انتقاد از آن متحد کرده است. ماده‌ی ۲۳ این لایحه، مرکز انتقادات زنان است. «مریم بهروزی»، دبیرکل جامعه‌ی زینب و از اعضای ائتلاف اسلامی ازجمله مخالفان این ماده است.

این تختخواب چند نفره است؟

آسیه امینی: قانون، در بحث «تمکین»، پیش از این پاسخ ما را داده است. اگر زنی بیش از این طلب کند، قانون پاسخش را جای دیگری یعنی در قانون سنگسار داده است. در واقع این قوانین و این نگرش به قوانین، از همان مجلسی بیرون آمده است که ریشه‌هایش به ملا سیدحسن مدرس برمی‌گردد که نگاهش به «حق زنان» در این جمله بارز است: «هرچه تامل می‌کنیم می‌بینیم خداوند قابلیت در زن‌ها قرار نداده است که لیاقت انتخاب کردن را داشته باشند، اینها از آن زمره‌اند که عقول‌شان استعداد ندارد و در حقیقت تحت قیومیت قرار دارند، چطور ممکن است به اینها حق انتخاب کردن داده شود.»

مناسبات تاریخی چندهمسری در اسلام

سوسن محمدخانی غیاثوند: اشتباهی که مدافعان و مخالفان قانون‌مند بودن چندهمسری در اسلام مرتکب می‌شوند این است که مساله‌ای که اساساً ماهیتی چند وجهی دارد و باید از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گیرد تنها از یک بعد و فقط از زاویه دید خود بدان می‌نگرند. همچنین آن‌ها هیچ‌گاه به تاریخ نزول آیات، مکان نزول و این‌که هنگام نزول آیات مذکور زندگی شخصی و موقعیت اجتماعی پیامبر در چه شرایطی بوده است توجه نمی‌کنند.

چندهمسری؛ ضرورتی تاریخی یا قانون؟

سوسن محمدخانی غیاثوند: تصور این که چندهمسری یا تعدد زوجات (Polygamy) از اختراع‌ها و ابتکار‌های اسلام بوده اصلاً درست نیست. اعتقاد و باور برخی از اسلام‌شناسان مسلمان، علمای دین، ‌اندیشمندان و بعضی نویسندگان بر این است که «اسلام تعدد زوجات را فقط قانونمند کرد و تنها با قید شرایطی سنگین، آن را در چارچوب ضرورت‌های زندگی انسان محدود ساخت.» در ادیان پیش از اسلام نیز مسئله‌ی چندهمسری وجود داشته است.

قربانیان خشونت‏های خانگی

شکوفه منتظری: «خانه‌های امن زنان»، نام مکان‌هایی است که در اختیار زنانی قرار می‌گیرند که تحت خشونت خانگی قرار دارند. در این خانه‌ها، علاوه بر این که زنان آسیب‌دیده از حیث خشونت، از سرپناهی امن برخوردار می‌شوند، از کمک و مشاوره‌ی متخصصان نیز برخوردار می‌شوند. بنا به دلایل امنیتی، نشانی این خانه‌ها مخفی و اکثرا ورود مردان به آنها ممنوع است. برخلاف تصوری که وجود دارد، خانه‌های امن برای زنان از اکتشافات جامعه‌ی مدرن و یا تنها اروپا نیست.

رژه می‌رویم، برای آنان‌که نمی‌‌توانند

مهشید راستی: از سال ۱۹۹۸ هفته‌ی آخر ماه جولای به نام هفته‌ی پراید در استکهلم نام‌گذاری شد. به این ترتیب همه ساله در ماه جولای، استکهلم پذیرای یکی از بزرگترین فستیوال‌‌های دگرباشان جنسی است. از ویژگی‌‌های فستیوال، به چالش گرفتن تمام نرم‌‌های اجتماعی است. نمود‌‌های مردانگی و زنانگی زیر سوال می‌‌روند، و عریانی یا کم لباسی، در مقابل آنچه نرم‌‌های پذیرفته شده‌ی اجتماعی است که کد‌های پوششی خاصی را به افراد تحمیل می‌کند.

در باره دوستی

کتی اکر، ترجمه سوده نگین‌تاج: نویسندگی، نوشتن به دیگری است و نه نوشتن برای دیگری. گو اینکه کسی بتواند دیگران، طرف مقابل را از او بگیرد. همان طور که گرتروید اشتین و موریس بلانشو هر دو گفته‌اند نویسندگی، نوشتن برای یک غریبه، برای یک دوست است. دوستی همیشه یک حرکت سیاسی بوده است تا این‌که شهروندان را با یک زندگی شهری مرتبط کند، یک ارتباط سیاسی. و این نوع دوستی است که وجود کپی‌رایت آن را مبهم و تاریک می‌کند.

نهادی نوین برای توانمندی زنان جهان

پانته‌آ بهرامی: زنان نیمی از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند و با وجود پیشرفت‌های تکنولوژی، هنوز هم ۷۰ درصد فقرا و ۶۷ درصد بی‌سوادهای جهان را زنان تشکیل می‌دهند و تنها ۱۷درصد از نمایندگان پارلمان‌های دنیا زن هستند. سازمان ملل متحد روز دوم ژوییه ساختارجدیدی را برای توانمندی زنان به‌نام سازمان زنان ملل متحد به‌تصویب رساند. به این ترتیب یک نهاد مستقل سازمان ملل متحد، امور برابری حقوق زنان در کشورهای عضو را رهبری خواهد کرد.

زن مثل قالی است

ترجمه‌ی ونداد زمانی: جمله معروف ولی زننده‌ای که «‌ریم ال نیرِب» مدام از زبان مردانِ «نوارغزه» می‌شنود این است که «زن‌ها مثل قالی هستند که هرچه بیشتر لگد بخورند تمیزتر می‌شوند». به اعتقاد این فعال مسائل زنان، این برداشت غلط چنان در جامعه جا افتاده است که زن‌ها نیز آن را باور کرده اند. طبق تجربه‌ی ریم ال نیرِب، علت اینکه زنان تنبیه شدن را می‌پذیرند، در آیه‌ی ۳۴ سوره‌ی چهارم قرآن ریشه دارد.

شبکه‌ای برای توانمندسازی اقتصادی زنان

پژمان اکبرزاده: نادره‏ شاملو، مشاور ارشد بانک جهانی در شعبه‏ی اصلی این بانک در واشینگتن است. او پایه‌گذار «شبکه توانمندسازی اقتصادی زنان پارسی‌زبان» (PGN) است؛ شبکه‌ای با پشتیبانی بانک جهانی که فعالیت‌های آن پس از مدتی در تهران متوقف شد ولی این‌روزها همچنان در خارج از ایران فعال است. تازه‌ترین همایش این شبکه در هلند برگزار شد و «کارآفرینی زنان» از موضوع‌های اصلی آن بود.

در سوگ «نویسنده»

کتی اکر، ترجمه سوده نگین‌تاج: نگرانی من در مورد در حاشیه گذاشته شدن نویسندگان و نوشته‌هایشان در این جامعه است. هر زمان در یک جامعه نویسندگان به حاشیه رفته‌اند یک چیزی قطعا و عمیقا در مورد رابطه‌ی نویسندگی و جامعه به خطا رفته است. زیرا برای نوشتن باید از دنیا و جهان نوشت و همزمان متعهد و مجذوب دنیا شد. اما پیشه‌ی ادبی به شکلی که در حال حاضر وجود دارد به نظر می‌رسد که روابط بین نویسندگان و جامعه را تاریک و مبهم می‌کند.

جنبش زنان ایران و تبعیدیان آن

کیارش پارسا عالی‌پور: پس از آغاز جنبش اعتراضی مردم ایران در سال گذشته زنان ایران نیز، همگام با سایر آزادی‌خواهان ایرانی و چه بسا پیشروتر از آنان، در برابر نابرابری‌ها نوای اعتراض سر دادند. اما برای این اعتراض‌ها هزینه‌هایی گزاف نیز پرداخت شد؛ برخی در بند شدند و برخی نیز مجبور به ترک یار و دیار و زندگی در تبعید در خارج از کشور گردیدند. در همین زمینه با محبوبه عباسقلی زاده که به تازگی از کشور خارج شده و خود نیز از تبعیدیان است گفت‌وگو کرده‌ام.

به استقبال دوران سخت

کتی اکر، ترجمه سوده نگین‌تاج: اگر روزگار به معنای واقعی کلمه سخت و طاقت‌فرسا شود چه؟ فقدان، نه فقط فقدان هنر بلکه فقدان اجتماع، فقدان نویسندگی که زمینه‌ی اصلی تاریخ است، در این دنیا مرگ تدریجی است. اگر امروز نگاهی به پیشه‌ی ادبی بیندازیم خواهیم دید که نویسندگی در خطر است. معدود نویسنده‌ای را سراغ داریم که بتواند با این کار که این همه برایش وقت صرف می‌کند و به آن عشق می‌ورزد از پس مخارج زندگی‌اش برآید.

تعهد، صداقت و سخت‏کوشی

سمیه دهبان: باور دارم که سه چیز یک شخصیت را می‏سازد: تعهد، صداقت و سخت‏کوشی. مطمئناً در میان اطرافیان خودتان کسانی را می‏شناسید که هرسه خصوصیت را با هم داشته باشند. هفته‏ی گذشته این افتخار نصیب من شد که از نزدیک با چنین فردی آشنا شوم. گلناز امین، بنیان‌گذار و مدیر «بنیاد پژوهش‏های زنان ایران» ۲۱سال است که با تعهد، صداقت و سخت‌کوشی، توانسته است سالانه عده‏ی کثیری از فعالین سیاسی و هنرمندان را از سراسر دنیا گرد هم بیاورد.

به تلافی تن مادرم

مهسا صارمی: تا بیست سالگی حتی خودم هم فکر می‌کردم که واقعا در خواب کسی با من کاری کرده و متوجه نشدم، حتی از معاینه‌های پزشکی‌ای که مادرم هر شش ماه مارا می‌برد هم فرار می‌کردم. وقتی در بیست سالگی‌ام مسئله پریود و عادت ماهانه کاملا برام روشن شد یادآوری این‌که مادرم هیچ توضیحی نداد و همراه‌ نبود آزاردهنده شده بود که البته هنوز هست. اما اگر خودم دختر داشته باشم از آغاز کودکی همه‌ی مسائل مربوط به جنسیتش را برایش باز می‌کنم.

زن ایرانی، سنت و مدرنیته

ایرج ادیب‌زاده: کنفرانس سالانه‏ی «بنیاد پژوهش‏های زنان ایران»، به‌مدت سه روز از ۲۴ تا ۲۶ تیرماه، با عنوان «جنبش زنان ایران، تحولات سیاسی و مبارزات دمکراتیک» در پاریس برگزار شد. در این کنفرانس، جمعی از سخنرانان زن و مرد، به بررسی تحول موقعیت زنان، چشم‏انداز آینده، آزادی‏های فردی و جمعی، جدایی دین از دولت و مسائل قومی و ملی پرداختند. در این‌باره با دو تن از شرکت‌کنندگان این کنفرانس، شهلا شفیق و بهیه جیلانی گفت‌وگو کرده‌ام.

«رابین هود» زنانه در هند

گردآوری گزارش از ونداد زمانی: رهبر گروه شورشی زنان استان پراداش، یک زن میانسال هندی است به نام «سمپت پال دوی» که گروه «گلابی» را رهبری می‌کند. رهبر گروه صورتی‌پوش، در طی ١٥ سال گذشته به آرامی بر صف زنان مبارز گروه خود افزوده است و در حال حاضر بیش از ٢٠ هزار زن به سبک رابین هود مشغول باز پس گرفتن بخشی از حقوق پایمال‌شده خود در استان‌های محروم هند هستند.

زنانگی و زنانه‌خواندن: ویژگی آثار زیبا شیرازی

محمد تاج‌دولتی: زیبا شیرازی از معدود ترانه‌سراها و خوانندگان زن موسیقی پاپ ایرانی است که به‌راحتی می‌توان گفت زنانه شعر و ترانه می‌سراید، و زنانه می‌خواند. زنانگی، ویژگی مشخص بسیاری از آثار او است. با زیبا شیرازی گفت‌وگویی کردم حول و حوش زنانه‌ خواندن و زنانگی آثار و آخرین آلبومش، «هوای تازه». نخست از او درباره‌ی سبک کار موسیقی‌اش می‌پرسم که نه سنتی است و نه پاپ و جاز؛ و درعین حال تلفیقی از همه‌ی اینها است.

امیدی برای حذف مجازات سنگسار

پانته‌آ بهرامی: یکی از موفقیت‌های حرکت‌های مدنی ایرانیان در ایران و در برون‌مرز، فشار بر دولت جمهوری اسلامی ایران و عقب‌نشینی موقت حکومت در سنگسار سکینه محمدی آشتیانی است. اما در این خصوص باید گفت تا زمانی که مجلس شورای اسلامی، قانون لغو سنگسار را تصویب نکرده است، افراد در معرض اجرای این مجازات قرار دارند. در همین زمینه، با علی گرجی و آسیه امینی گفت‌وگو کرده‌ام.

مینا‌های دیوانه

فروغ.ن.تمیمی: جنبش برابری و رهایی‌خواهانه در نیمه‌ی دوم قرن بیستم در دنیای غرب و هلند، به نام موج دوم فمینیستی معروف است. جنبشی که بیشتر به وسیله‌ی زنان طبقات متوسط به وجود آمد، رهبری شد و سرانجام در میان طبقات محروم گسترش یافت. بدون شک ترجمه‌ی کتاب مشهور سیمون دوبوار به نام «جنس دوم» که در سال ۱۹۶۵ درهلند منتشر شد، نقش مهمی در شکل‌گیری باورهای تازه در مورد برپایی مجدد مبارزه برابری‌خواهانه داشت.